هکسره

بیایید یک‌ بار و برای همیشه مسئلۀ ‎هکسره را حل کنیم. صدای /e/ که آخر کلمه‌های فارسی می‌آید، دو حالت نوشتاری و چند جایگاه دستوری دارد.

کسرۀ اضافه را کجا بنویسیم؟

گاهی وقت‌ها به صورت «کسره» می‌آید:‌

√ کتابِ من
× کتابه من

√ برگِ سبز
× برگه سبز

√ دخترِ زیبا
× دختره زیبا

“ه” در پایان واژه‌ها چه زمانی نوشته می‌شود؟

به‌جایِ «است» و فعل به‌کار می‌رود که در این شرایط تبدیل به «ه‍» می‌شود:

√ این کتابِ منه
× این کتابه منِ

√ قلبم برا تو می‌زنه / می‌تپه
× قلبم برا تو می‌زنِ / می‌تپِ

√ این کتاب پیش تو باشه‌
× این کتاب پیشه تو باشِ

“ه” در نشانۀ معرفه

وقتی نشانۀ مَعرِفه باشه یعنی وقتی از شخص یا چیز خاص و معلومی صحبت می‌کنیم در این صورت هم تبدیل به «ه‍» می‌شه:

√⁩ اون دختره
× اون دخترِ

√ ⁩اون پسره
× اون پسرِ

√ ⁩یارو مغازه‌داره
× یارو مغازه‌دارِ

“ه” در پایان برخی اسم‌ها و صفت‌ها

پسوند آخرِ اسم‌ها و صفت‌ها که به‌صورت «ه‍» ظاهر می‌شود:

√ ⁩دهنه
× دهنِ

√ ⁩انگیزه
× انگیزِ

√⁩ روزنه
× روزنِ

“ه” در برخی واژه‌های گفتاری

برخی کلمه‌ها که در زبان گفتاری به‌صورت «ه‍» ظاهر می‌شود:

√⁩ اگه
× اگِ

 √⁩ دیگه
× دیگِ

√⁩ مگه
× مگِ

نکته تکمیلی و بسیار پرتکرار

لازم است به این نکته نیز اشاره شود که حروف اضافه را هم به صورت «که» و «به» می‌نویسیم نه «کِ» و «بِ».

ضمناً وقتی می‌گوییم «هکسره» یعنی «ه» به‌جای «کسره» و «کسره» به‌جای «ه» به غلط نوشته شده است پس نباید بگوییم «غلط هکسره» چون حشو است و جملۀ «هکسره را رعایت کنیم» نیز اشتباه است. زیرا هکسره رعایت کردنی نیست و قاعدتاً نباید دیگران را به انجام کار غلط و اشتباه تشویق یا توصیه کنیم.

ما درست‌نویسیم شما هم درست بنویسید.